Γιατί η Ελλάδα χρειάζεται περισσότερους πιστοποιημένους εκπαιδευτές ενηλίκων: τι δείχνουν τα στοιχεία

Αν σκέφτεσαι να αποκτήσεις Πιστοποίηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Εκπαιδευτών Ενηλίκων από τον ΕΟΠΠΕΠ, το φυσικό ερώτημα είναι: υπάρχει πραγματικά ζήτηση, ή είναι απλώς ένα ακόμα χαρτί; Αντί να απαντήσουμε αυτό με γενικότητες, κοιτάξαμε τα διαθέσιμα στοιχεία — από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τη ΔΥΠΑ και το ίδιο το μητρώο του ΕΟΠΠΕΠ. Η εικόνα που προκύπτει δείχνει ένα πραγματικό, μετρήσιμο χάσμα ανάμεσα στο πόσο λίγο συμμετέχουν οι Έλληνες ενήλικες σε εκπαίδευση και στο πόσο μεγάλα είναι πλέον τα κρατικά προγράμματα κατάρτισης που χρειάζονται εκπαιδευτές για να λειτουργήσουν.

Το χάσμα συμμετοχής: η Ελλάδα στο 15,1%, η ΕΕ στο 39,5%

Σύμφωνα με την έκθεση Education and Training Monitor 2025 — Greece της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το ποσοστό συμμετοχής ενηλίκων σε εκπαίδευση και κατάρτιση στην Ελλάδα ήταν 15,1% το 2022, έναντι μέσου όρου 39,5% στην ΕΕ — απόσταση περίπου 24,4 ποσοστιαίων μονάδων. Η ίδια έκθεση κατατάσσει την Ελλάδα ανάμεσα στις χώρες με τη χαμηλότερη επίδοση στον δείκτη αυτόν σε ολόκληρη την Ένωση, και αναφέρει ως βασικά εμπόδια την έλλειψη τυπικών προσόντων, τις οικογενειακές υποχρεώσεις, τα ακατάλληλα ωράρια κατάρτισης και διαρθρωτικές αδυναμίες στα συστήματα υποστήριξης.

Το ποσοστό αυτό δεν είναι στατικό πρόβλημα — είναι κατεύθυνση πολιτικής. Η ίδια έκθεση καταγράφει ότι το Υπουργείο Παιδείας έχει εντάξει στο ετήσιο σχέδιο δράσης του 2024 μέτρα όπως μηχανισμό παρακολούθησης προγραμμάτων διά βίου μάθησης, ανάπτυξη κέντρων εκπαίδευσης ενηλίκων σε δημοτικό επίπεδο και επικαιροποίηση του πλαισίου λειτουργίας των Κέντρων Διά Βίου Μάθησης (ΚΔΒΜ), ενώ ο Ν. 5082/2024 εισήγαγε ψηφιακά πιστοποιητικά, micro-credentials και ηλεκτρονική πλατφόρμα για τις σχολές ανώτερης επαγγελματικής κατάρτισης. Με απλά λόγια: η επίσημη πολιτική κατεύθυνση είναι να κλείσει αυτό το χάσμα — και κάθε πρόγραμμα που ανοίγει για να το κλείσει χρειάζεται πιστοποιημένους εκπαιδευτές ενηλίκων για να διδάξει.

Το μέγεθος της ζήτησης: δεκάδες χιλιάδες θέσεις κατάρτισης ήδη τρέχουν

Το χάσμα συμμετοχής δεν είναι θεωρητικό — τα προγράμματα κατάρτισης που χρηματοδοτεί η πολιτεία λειτουργούν ήδη σε μεγάλη κλίμακα. Το πρόγραμμα Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Κατάρτισης της ΔΥΠΑ «Προγράμματα αναβάθμισης δεξιοτήτων και επανακατάρτισης σε κλάδους υψηλής ζήτησης» απευθύνεται σε 50.000 ανέργους σε ψηφιακές, πράσινες δεξιότητες και δεξιότητες οικονομικού εγγραμματισμού, μέσω του συστήματος voucher.gov.gr — βλ. σχετική ανακοίνωση στο dypa.gov.gr. Κάθε τέτοιος κύκλος κατάρτισης χρειάζεται εκπαιδευτές με πιστοποιημένη εκπαιδευτική επάρκεια για να παραδώσει τα μαθήματα — χωρίς πιστοποιημένο προσωπικό, το πρόγραμμα απλώς δεν μπορεί να λειτουργήσει σύμφωνα με τους όρους χρηματοδότησής του.

Αυτό είναι μόνο ένα πρόγραμμα, μία στιγμή στον χρόνο. Στα ΚΔΒΜ σε όλη τη χώρα, καθώς και σε προγράμματα κατάρτισης εργαζομένων, δημόσιου τομέα και ΕΣΠΑ, η ίδια απαίτηση επαναλαμβάνεται συνεχώς: πιστοποιημένος εκπαιδευτής ενηλίκων, αλλιώς το πρόγραμμα δεν "μετράει".

Η προσφορά: το μητρώο συρρικνώνεται λόγω μη ανανεώσεων

Στην άλλη πλευρά της εξίσωσης βρίσκεται η προσφορά πιστοποιημένων εκπαιδευτών — και εδώ τα στοιχεία δείχνουν πρόβλημα συντήρησης, όχι μόνο ανάπτυξης. Σύμφωνα με δημοσίευμα του esos.gr βασισμένο σε στοιχεία του ΕΟΠΠΕΠ, από τους 24.850 εγγεγραμμένους στο Μητρώο Εκπαιδευτών Ενηλίκων, περίπου 4.000 δεν είχαν ανανεώσει την πιστοποίησή τους. Η πιστοποίηση ΕΟΠΠΕΠ έχει ισχύ 10 ετών και ανανεώνεται είτε με τεκμηρίωση τουλάχιστον 150 ωρών διδασκαλίας σε ενήλικες μέσα στη δεκαετία, είτε με παρακολούθηση επιμορφωτικού προγράμματος τουλάχιστον 50 ωρών — και όποιος δεν την ανανεώσει δεν μπορεί πλέον να απασχοληθεί σε προγράμματα ΚΔΒΜ που χρηματοδοτούνται από εθνικούς ή ενωσιακούς πόρους.

Δηλαδή, από το ονομαστικό σύνολο του μητρώου, ένα σημαντικό κομμάτι (περίπου 1 στους 6) είναι στην πράξη εκτός αγοράς για χρηματοδοτούμενα προγράμματα, ενώ η ζήτηση από προγράμματα σαν αυτό της ΔΥΠΑ παραμένει σταθερή ή αυξάνεται. Το καθαρό αποτέλεσμα είναι μια αγορά όπου η ενεργή, πιστοποιημένη προσφορά εκπαιδευτών είναι μικρότερη από ό,τι δείχνει ο ονομαστικός αριθμός — και το χάσμα αυτό δεν κλείνει μόνο του, χρειάζεται νέες πιστοποιήσεις.

Τι σημαίνει αυτό για κάποιον που σκέφτεται να πιστοποιηθεί

Τα τρία στοιχεία μαζί σχηματίζουν μια συνεκτική εικόνα, όχι απλώς τρεις μεμονωμένους αριθμούς:

• Η Ελλάδα υπολείπεται σημαντικά του μέσου όρου της ΕΕ στη συμμετοχή ενηλίκων σε εκπαίδευση (15,1% έναντι 39,5%), και το κλείσιμο αυτού του χάσματος είναι ρητός στόχος πολιτικής.
• Τα προγράμματα κατάρτισης που υλοποιούν αυτόν τον στόχο λειτουργούν ήδη σε κλίμακα δεκάδων χιλιάδων ωφελουμένων (π.χ. το πρόγραμμα ΔΥΠΑ για 50.000 ανέργους) και απαιτούν πιστοποιημένους εκπαιδευτές ως προϋπόθεση χρηματοδότησης.
• Η υπάρχουσα δεξαμενή πιστοποιημένων εκπαιδευτών συρρικνώνεται μέσω μη ανανεώσεων (περίπου 4.000 από 24.850, βάσει δημοσιευμένων στοιχείων ΕΟΠΠΕΠ), όχι επειδή μειώνεται η ζήτηση.

Δεν διαθέτουμε επίσημα δημοσιευμένο αριθμό υποψηφίων ή ποσοστό επιτυχίας για τις εξετάσεις πιστοποίησης του ΕΟΠΠΕΠ — δεν τα αναφέρουμε επειδή δεν έχουμε βρει επαληθεύσιμη πηγή γι' αυτά. Ο αριθμός των ~40.000 υποψηφίων ετησίως που κυκλοφορεί ανεπίσημα δεν είναι επίσημα δημοσιευμένο στοιχείο του ΕΟΠΠΕΠ και πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εκτίμηση, όχι ως βεβαιωμένο γεγονός. Αυτό όμως δεν αλλάζει το συμπέρασμα: τα επαληθευμένα στοιχεία που έχουμε — συμμετοχή, κλίμακα χρηματοδοτούμενων προγραμμάτων, μέγεθος και φθορά του μητρώου — δείχνουν προς την ίδια κατεύθυνση, μιας αγοράς όπου η πιστοποιημένη ιδιότητα του εκπαιδευτή ενηλίκων παραμένει ζητούμενη, όχι κορεσμένη.

Πώς να ξεκινήσεις

Η εξέταση πιστοποίησης του ΕΟΠΠΕΠ περιλαμβάνει Θεωρητικό Μέρος (20 ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής, κληρωμένες ηλεκτρονικά από την επίσημη Τράπεζα Θεμάτων, χωρίς αρνητική βαθμολόγηση) και Πρακτικό Μέρος (μικροδιδασκαλία). Το πρώτο βήμα για το Θεωρητικό Μέρος είναι να εξοικειωθείς με τη μορφή και τις 9 επίσημες θεματικές ομάδες της Τράπεζας Θεμάτων, δουλεύοντας πάνω σε πραγματικές ερωτήσεις.